Yazar - admin

Yürüme Robotuyla Tanışın

Ülkemizde yürüyemeyen hastalar için kullanılan robot, ‘lokomat’ diğer bir adıyla ‘yürüme robotu’ dur. 1495 yılında Leonardo da Vinci ilk insansı robotu icat ederek bu alanda ilk adımı atmıştır. Daha sonra yapılan birçok çalışmalar ile geliştirilmiş olup 1995 yılında robot yardımlı yürüme tedavisi kullanılmaya tam anlamıyla başlanmıştır. 2002 yılından bu yana ülkemizde sayısı git gide artmış olup yaygın olarak kullanılmaktadır.
Yürüme Robotu, inme (felç), multipl skleroz (MS), parkinson, travmatik omurilik ve beyin yaralanmaları gibi nörolojik veya kalça ve diz protezi, ön çapraz bağ ve menisküs yırtılmaları gibi ortopedik nedenlerden dolayı yürüme yeteneğinin kaybı durumlarında işlevini yerine getiremeyen alt ekstremiteyi robotik sistem kontrolünde normal yürüyüş paternine uygun şekilde hareket ettirerek, sinir sisteminin hasara yeniden uyum göstermesine neden olan, fizyoterapist tarafından kontrol edilen, fizik tedavide alanındaki bir rehabilitasyon şeklidir. Rehabilitasyon, hastanın günlük yaşama adaptasyonunu sağlayan tedavilere denir.
Yürüme robotu nasıl çalışır?
Hastalar daha önce vücutlarına giydirilen taşıyıcı giysi aracılığıyla yürüme bandı üzerine ayakta dik bir şekilde askı ile kaldırılır. Hastanın vücut ağırlığı, yürümenin temposu ve şekli, bilgisayar programıyla kontrol edilebilmektedir. Kişinin ağırlığı askılar sayesinde hastanın hareket kabiliyetine göre belirli oranda azaltılır. Yürüme sırasında hastayı sık sık değerlendirerek hastanın ve cihazın katkısının ne oranda olacağı bilgisayar sistemi aracılığıyla ayarlanır.
Sistemde bilgisayar kontrollü robotik motorlar mevcuttur. Bu robot parçaları hastanın bacaklarına kalça ve diz eklemleri referans alınarak üç yerden bantlarla sabitlenir. Yürüme başladığında bacaklar doğal yürüme hareketi oluşturacak şekilde hareket ettirilirken, robot parçalar üzerindeki alıcılar vücudun harekete cevabını değerlendirerek bilgisayara aktarır. Bilgisayarda oluşturulan grafiksel veriler yardımıyla hastanın yürümenin hangi aşamasında ve ne düzeyde problem yaşadığı belirlenir. Bilgisayarla bacaklardaki eklemler sürekli kontrol edilirken, robot hastanın bacaklarını doğal yürüme sırası ile hareket ettirir. Hasta doğal yürüme paterni içindeyken robot müdahale etmezken, yürüyüş bozulduğu anda robot gerekli düzeyde müdahale eder.

Sistem yeniden yürütmeyi nasıl öğretir?
Robotik rehabilitasyonda ilk amacımız kişinin tüm ağırlığını ve eklem hareketlerinin tamamını yürüme robotuna vererek kişinin eklem hareket açıklığı, kas kuvveti ve koordinasyonundaki gelişmelere bakılarak yavaş yavaş cihazın desteğini kaldırmaktır. İkincil amacımız önce aktif hareketi ortaya çıkarmak daha sonra ortaya çıkan aktif hareketi sensörler vasıtasıyla güçlendirmektir. Karşısındaki ayna vasıtasıyla ve sanal gerçeklik ekranı sayesinde normal yürüme paternine uygun şekilde hareketler ortaya çıkartır. Tedavinin uygulanabilmesi için hastanın bacaklarında en az bir ana kas grubun da az da olsa bir miktar duyu veya motor hareket bulunmalıdır.
Sistemin en önemli avantajı, normal yürüyüş şekline birebir benzeyen şekilde hareketler yaptırmasıdır. Ayrıca sanal gerçeklik ekranında hasta farklı ortamlarda yürüme hissi algılayıp aynı zamanda aynada kendisini yürürken görür. Önemli olan kas iskelet sistemini kuvvetlendirmenin yanı sıra cihazlar aracılığı ile yapılan işlemler ile beyindeki merkezler sürekli uyarılır. Bu yöntemle hastaların beyin dokularındaki iyileşme süreci hızlandığı gibi yürüme şekilleri de normale yakın şekilde gelişir. Hastanın ilk geldiği gün ile son gün arasında bilgisayar sistemiyle objektif değerlendirmeler yapılır. Hasta, hasta yakını ve fizyoterapist bilgisayar sisteminden alınan objektif veriler ile hastanın gelişimini izler.
Yürüme robotu ne kadar süreyle uygulanmalıdır?
Tedavinin etkinliği kişiden kişiye değişmekle birlikte genel olarak yürüme robotunu kullandığımız hastalarda 4-8 aylık süre zarfı sonunda anlamlı sonuçlar elde edilir. Robotun primer amacı yürümeye yardımcı olmaktır. Bu süre zarfı boyunca haftada en az üç seans gün aşırı olmak üzere günlük 60 dakikalık (20 dakika hastayı hazırlama 40 dakika yürüme) seanslar uygulanır. Hekim tarafından üç haftada bir periyodik yapılan ara değerlendirmeler sonucunda tedavi programında revizyona gidilir.
Yürüme robotunu kimler kullanabilir?
Yürüme robotlarında pediatri ve erişkin hastalar için ayrı parçalar kullanılmaktadır. Bu ayrımda yaş ayırıcı faktör değildir. Kalça ve diz arasında ölçüm (35 santimden küçük ya da büyük olması) yapılarak ayrım yapılır. Pediatri ayağında bacak boyunun 15 santimden küçük olması, erişkin ayağında ise bacak boyunun 65 santimden büyük olması, hastanın 120 kilodan fazla olması kontrendike durumlar arasındadır.
Normalde hastalık sonrası ortaya çıkan inaktivasyon problemleri çok ciddi olumsuz sonuçlar ortaya çıkarabilmektedir. Özellikle dolaşım bozukluğu ve kas-iskelet sistemindeki yıpranma karşılaşılan problemlerin başında gelir. Lokomat sistemi yatağa bağımlı ve yürüyemeyen hastada kasların yeniden güçlenmesini sağlar. Yeniden yürüme yeteneğinin geri kazanan hastanın kemik yapısı güçlenerek kemik erimesi ve buna bağlı oluşabilecek kırık riski de azaltılmış olur. Hastayı erken ayağa kaldırma hareketsizliğe bağlı gelişebilecek yatak yarası, damar tıkanıklığı ve eklemde kısıtlılığı gibi sorunların önlenmesini sağlamaktadır. Tedavi sırasındaki kemikler üzerine ağırlık aktarımı, kemiklerin güçlenmesine yardımcı olarak osteoporoz riskinin azalmasını sağladığı gibi, kasların harekete geçirilmesi de dolaşım sisteminin olumlu etkilenmesini sağlamaktadır.

Yürüme robotunu kimler kullanamaz?
Lokomat rehabilitasyonunda yüksek tansiyon, diyabet, kardio pulmoner rahatsızlığı olan kişilerde seans süresi daha kısa olmalıdır. Seans boyunca sık sık robotu durdurarak temkinli olarak çalışmaya devam edilir. İyileşmeyen bası yaraları, ileri osteoporoz, sert kontraktür gibi rahatsızlığı olan kişiler için yürüme robotunu kullanmak uygun değildir. Lokomat rehabilitasyonu her kişinin kendi durumuna göre rehabilitasyon planı çizilir

Daha fazla oku...

Fasial Paralizi (Yüz Felci) ve Rehabilitasyonu

Yüzümüzün ifadesini veren, kaşımızı kaldırma, ıslık çalma, gözümüzü kapatma hareketlerini yapan kasların siniri “fasiyal sinir” dediğimiz “yüz siniri”dir. Bu sinirin veya beyin sapındaki bu sinirin çekirdeğinin felcine yüz felci (fasiyal paralizi) denir. Beyin ile beyin sapı arasında yüz siniri çekirdeğine gelen sinirlerin felci merkezi tip fasiyal paraliziye sebep olur ve nöroloji branşı ilgilenir. Beyin sapındaki çekirdekten sonra kavis yaparak beyin sapından beyni terk eden fasiyal sinir, iç kulak kanalındaki kemik kanalı içine girer. Buradan itibaren kavisler içeren bir yolculuktan sonra orta kulak ve mastoid dediğimiz kulak kepçesinin arkasındaki kemik içinde seyreder ve kulak memesi hizasında yaklaşık olarak 2cm derinde kendine ait bir delikten çıkarak yanaktaki parotis tükrük bezinin iki yaprağı arasında kazayağı tarzında dallara ayrılarak uyaracağı kaslara ulaşır. Yüz siniri içinde ayrıca bazı duyu ve salgı sinirleri de vardır. Salgı sinirleri, göz yaşı ve çene altı tükrük bezlerinin salgı yapmasını sağlar. Duyu siniri ise dilimizin 2/3 arka kısmından tat duyusunu algılama işini sağlar.

Facial Sinir

– MOTOR: Yüzün mimik kasları

– DUYU: Dil 2/3 tat duyusu

– PARASEMPATİK: Parotis dışında tükrük bezleri,GI.Lacrimalis,ağız mukozasındaki bezler

Etyoloji

  • Orta kulak enfeksiyonları
  • MSS enfeksiyöz hastalıkları
  • Tümör,Menenjit,Hemoraj
  • Herpes zoster(genikulat ganglion)
  • Operatif travmalar

 

Facial Paralizisinin Birlikte Olabildiği Diğer Hastalıklar

  • Hipertansiyon
  • Diyabet
  • Multipl Skleroz
  • ALS
  • Myastenia Grsvis
  • Lösemi
  • Poliomyelit

 

Santral Facial Paralizisi

1)İstemli hareketler sırasında görülen santral paralizi (Piramidal lezyon)Yüzün alt bölümünde kuvvet kaybı Emosyonel hareketlerde (gülme)her iki taraf  kaslarda eşit kasılma ile paralizi fark edilmez.

2)Emosyonel hareketler esnasında görülen fasial paralizi (Ekstrapiramidal lezyon) İstemli harekette belirgin paralizi görülmez. Yüzün alt yarısının motor çekirdeklerine uzanan kortikobulber liflerin hepsi çapraz yapar. Yüzün üst yarısına gidenlerin bir kısmı çapraz yapar, bir kısmı ise yapmaz.

Periferik Fasial Paraliziler

  • 1)İdiopatik(BELL’S PALSY)
  • 2)İnfeksiyöz(Rumsay-Hunt Sendromu,menenjit,HIV,kabakulak kızamık
  • 3)Travmatik
  • 4)Yenidoğan\kongenital

BELL’S PALSY

  • İdiopatik
  • Bell fenomeni: Göz kapaklarının kapatılması istendiğinde göz kürelerinin yukarı doğru çevrilmesidir
  • Uyuşma,hiperakuzi,ağrı
  • 24 saat içinde yüz kaslarında güçsüzlük
  • 1-2 ay içinde kendiliğinden düzelme

BULGULAR

  • Yüzün bir tarafında uyuşma hissi
  • Hiperakuzi (m.stapedius)
  • Kulak arkasında ağrı
  • Ani başlangıç bir iki günde artar ve tam palsy
  • Spontan iyileşme (1-2 ay,)
  • Tekrarlayabilir (yapısal yatkınlık,facial kanal-stylomastoid foramen darlık )
  • Burun-alın kırışıklığında düzleşme
  • Ağız sağlam tarafa kayar
  • Islık çalamaz
  • Gözyaşı akar, hasta gözünü kapatamaz
  • Ağız kenarında tükrük
  • buccinator paralizisi (her inspirasyonda yanak şişer)
  • Sulu gıdalar dışarı akar

İYİLEŞME

Aksonal dejenerasyon gelişmesi halinde ilerleyen günlerde rejenerasyon başlar.2 şekilde rejenerasyon görülür.

1)Sinir liflerinde dallanmalar,sinirin önceden inerve etmedikleri yerlere ulaşırsa sinkinezik hareketler

2)Sağlam sinir liflerinin kaslar arası(mimik kasları)

  • Sinirler arası kollateral reinnervasyonuna bağlı yanlış innervasyon(sublingual ve submaksillar tükrük bezlerine gitmesi gereken lifler gözyaşı bezine gider.

Hemifasyal Spazm

Yüzün bir yarısında kasların düzensiz aralıklarla senkronize kasılmasıdır. Spazmlar genelde M.Orbicularis Oculiden başlayarak diğer mimik kaslarına yayılır. İstemli emosyonel mimik hareketleri durumu tetikleyebilir.

Blefarospazm: Göz kaslarının istemsiz,tonik ve klonik kasılmalarla zaman zaman kapanmasıdır.

Fasial myokimi

Yüzde istemsiz,aritmik,kas boyunca dalgalanmalar tarzında ilerleyen kaba fasikülasyonlardır. Nuc.Facialisin supranuclear irritasyonuyla,N7.nin beyin sapında demyelinizasyonuyla açıklanır.

Değerlendirme

  • Elektrodiagnostik testler
  • EMG(fibrilasyon potansiyelleri-geç denervasyon bulgusu)
  • Kuvvet-Zaman eğrisi
  • İstemli motor hareketler
  • Tüm mimik kaslarına manuel kas testi
  • Gülme
  • Ağız kapama
  • Ağzı germe
  • Islık çalma
  • Kaşları yukarı kaldırma
  • Gözleri kapama
  • Spontan hareketler
  • İstirahat durumu
  • Duyu
  • Göz yaşında azalma
  • Tükrükte azalma
  • Dilin 2/3 tat azalma

Tedavi

  • Hasta eğitimi
  • Hava akımı ve soğuktan yüzün korunması
  • Gözlük veya bantla gözün korunması
  • Yapay gözyaşı
  • Kozmetik görüntüye bağlı ortaya çıkabilecek psikososyal problemlerin çözümlenmesi
  • Fasyal sinirin basit anatomisi ve genel prognoz anlatılır

 

REHABİLİTASYON

  • Koruma bantları
  • EFA(ödem,dolaşım,ağrı)
  • Elektrik stimülasyonu
  • Masaj
  • Isı ajanları
  • Egzersiz (PNF,ayna egzersizleri,mimik egzersizleri,ıslık çalma,balon şişirme )
  • Biofeedback
  • Face tapping
  • Ayna Egzersizleri
Daha fazla oku...

Omuz Egzersizleri

Egzersizleri Yapmadan Önce Lütfen Okuyunuz

Egzersizlere başlamadan önce dinlenmiş olmalısınız! Yorgun halde yada ağrılı halde egzersiz yapmayın! Yaptığınız egzersizler ağrı yapıyor ise bir uzmana danışın! Egzersizleri yavaş ve dikkatli yapın.

1) Elinize uzun bir sopa alarak ayakta dik durun. Dirseklerinizi gergin tutun ve ellerinizi yavaş yavaş yukarıya kaldırıp indirin. Aynı hareketi sopayı kalçanızın arkasında tutarak geriye doğru yapın. Hareketlerde dirseklerinizi düz tutmaya özen gösterin.

2) Duvara yan dönün. Avuç içinizi duvara değdirin. Dirseğinizi bükmeyin. Elinizi yukarıya doğru kaydırın. Avucunuzun duvara değdiği son noktada vücudunuzu esnetin.

3) Sırtüstü yatış pozisyonuna geçin. Dirseklerinizi yerden kaldırmayın ve kollarınızı tam yana açın. Dirseklerinizin 90 derecelik açıda durması önemli. Bu pozisyondayken dirseklerinizi yerden kaldırmadan ve açıyı bozmadan önce avuç içi, sonra elin sırtı yere değecek şekilde yere değdirin.

Kaudmann Egzersizleri

1) Sarkaç egzersizi: Dizlerinizi ve belinizi hafifçe öne doğru bükün. Elinizle bir masaya tutunun. Diğer elinizi aşağıya doğru serbest bırakın. Serbest kolunuzu bükmeden öne arkaya, sağa sola ve daireler yaparak sallayın. Her hareketi bir dakika yapın.

2) Tırmanma egzersizi: Yüzünüzü duvara dönün. Dirseğinizi bükmeyin. Parmaklarınızla duvara dokunun. Vücudunuzu eğmeden parmaklarınızı duvarın üstünde yürütün. Diğer kolla da aynı hareketi yapın. Aynı hareketi duvara yan dönerek de yapın.

3) Omuz elevasyonu: Kollar aşağıya doğru serbest bırakın. Kollar yere dik durumdayken omuzlarınızı yukarıya kaldırın ve derin nefes verin. Daha sonra bu hareketi birer kiloluk ağırlıklarla yapın.

4) Kollarınızı aşağıya doğru serbest bırakın. Omuzlarınızı önden arkaya ve arkadan öne doğru çevirin.

Pektoral ve Interkostal Kasları Germe

Yere sırtüstü uzanarak ellerinizi ensenizin arkasında birleştirin. Dirseklerinizi yerden kaldırmadan yukarıya doğru kaydırın. 10 kadar sayın. Gevşeyin.

Dik bir iskemleye oturun. Ellerinizi ensenizde birleştirerek geriye doğru gerinin. 10’a kadar sayın. Gevşeyin.

Bir köşede yüzünüz duvara dönük halde durun. Kollarınızı kaldırarak duvara yapıştırın. Topuklarınızı yerden kaldırmadan duvara doğru esneyin.

Bir kapı eşiğinde durun. Kollarınızı yukarıya kaldırıp ellerinizi eşiğe koyun. Topuklarınızı yerden kaldırmadan öne doğru esneyin.

Omuz ve Sırt Kaslarını Germe

Yüzüstü yatın. Kollarınızı kalçanıza değecek şekilde uzatın. Bu pozisyonu hiç bozmadan omuzlarınızı kaldırmaya çalışın.

Yüzüstü yatın. Dirseklerinizi bükmeden kollarınızı öne uzatın. Göğsünüzü ve başınızı kaldırmadan kollarınızı bükmeyerek havaya kaldırmaya çalışın.

Daha fazla oku...

Bel Egzersizleri

Egzersizleri Yapmadan Önce Lütfen Okuyunuz

Egzersizlere başlamadan önce dinlenmiş olmalısınız! Yorgun halde yada ağrılı halde egzersiz yapmayın! Yaptığınız egzersizler ağrı yapıyor ise bir uzmana danışın! Egzersizleri yavaş ve dikkatli yapın.

Daha fazla oku...

Boyun Egzersizleri

Egzersizleri Yapmadan Önce Lütfen Okuyunuz

Egzersizlere başlamadan önce dinlenmiş olmalısınız! Yorgun halde yada ağrılı halde egzersiz yapmayın! Yaptığınız egzersizler ağrı yapıyor ise bir uzmana danışın! Egzersizleri yavaş ve dikkatli yapın.

İzometrik Boyun Egzersizleri

Başınızı yavaşça sağa döndürün ve üç saniye bu şekilde durun. Başınızı öne doğru döndürün. Dinlenin. Aynı hareketi ters yöne yapın. Dinlenin. Beş kere tekrarlayın.

Aşırı zorlanmaya sebep olmadan başınızı çeneniz göğsünüze değecek kadar öne eğmeye çalışın. Dinlenin. Başınızı yavaşça arkaya doğru bükün. Dinlenin. Beş kere yapın.

Başınızı yavaşça kulağınız omzunuza değecek kadar sağa eğmeye çalışın. Dinlenin. Yavaşça doğrulun. Ters yöne tekrarlayın. Dinlenin. Beş kere yapın.

Başınızı saat yönünde mümkün olduğu kadar geniş ve tam çember çizecek biçimde (yukarı, sola, aşağı, sağa) döndürün. Aynı hareketi saat yönünün tersine yapın. Dinlenin. Üç kere yapın.

İzotonik Boyun Egzersizleri

Eller alna koyulur. Baş öne doğru itilmeye çalışılırken ellerle engel olunmaya çalışılır. 10’a kadar sayılır ve bırakılır. 3 kez yapılır.

Eller başın arkasına (enseye değil) koyulur. Baş arkaya doğru itilmeye çalışılırken ellerle engel olunmaya çalışılır. 10’a kadar sayılır ve bırakılır. 3 kez yapılır.

Sağ el yüzün sağ tarafında koyulur. Baş sağa doğru itilmeye çalışılırken sağ elle engel olunmaya çalışılır. 10’a kadar sayılır ve bırakılır. 3 kez tekrarlanır. Aynı hareket sol elle sol tarafa tekrarlanır.

Döndürmeye direnç: Sağ el başın sağ arka kısmını, sol el ise sol şakağa koyulur. Sağ omzun üzerinden bakmaya çalışır gibi elin direncine karşı baş sağa dönmeye zorlanır. Bu durumdayken 10’a kadar sayılır. Hareket, el değiştirerek ters yönde tekrarlanır.

Daha fazla oku...

Diz Egzersizler

Egzersizleri Yapmadan Önce Lütfen Okuyunuz

Egzersizlere başlamadan önce dinlenmiş olmalısınız! Yorgun halde yada ağrılı halde egzersiz yapmayın! Yaptığınız egzersizler ağrı yapıyor ise bir uzmana danışın! Egzersizleri yavaş ve dikkatli yapın.

Ayaklarınızı uzatarak yere oturun. Dik durun. Dizinizin altına rulo yapılmış havlu gibi bir cisim koyduktan sonra ellerinizle yardım almadan dizinizin arkasıyla ruloyu bastırın. 5’e kadar sayın ve gevşeyin.

Sırtüstü yatın. Diziniz bükmeden 45 derecelik yüksekliğe kaldırın. 5’e kadar sayın ve gevşeyin. Daha sonraki zamanda ayak bileğinize kum torbası bağlayarak bu hareketi yapabilirsiniz.

Sandalyede oturun. Bir ayağınızı yavaşça dik duruma getirin. 5’e kadar sayın ve yavaşça yere koyun. Daha sonraki zamanda ayak bileğinize kum torbası bağlayarak bu hareketi yapabilirsiniz.

Yüzüstü pozisyonda yatın. Yavaşça dizinizi yukarıya kaldırın. 5’e kadar sayın ve yavaşça dizinizi düzeltin. İlerleyen zamanlarda ayak bileğinize kum torbası koyarak bu hareketi yapabilirsiniz.

Yukarıdaki egzersizleri her gün 2’şer kez sabah akşam 10 tekrarla yapın.

Daha fazla oku...

Topuk Dikeni Egzersizleri

Egzersizleri Yapmadan Önce Lütfen Okuyunuz

Egzersizlere başlamadan önce dinlenmiş olmalısınız! Yorgun halde yada ağrılı halde egzersiz yapmayın! Yaptığınız egzersizler ağrı yapıyor ise bir uzmana danışın! Egzersizleri yavaş ve dikkatli yapın.

Havlu gibi uzun bir bezi ayaklarınıza yerleştirip iki elinizle bezi tutarak kendinize doğru çekin. Bırakmadan 5’e kadar sayın ve gevşeyin.

Silindir biçimindeki kola şişesi, merdane gibi sert bir cismi ayağınızın taban kısmına masaj yapacak biçimde, çok bastırmadan ileri geri hareket ederek 3 dakika yuvarlayın.

Bacak bacak üstüne atın ve bir elinizle ayak parmaklarınızın altından, diğer elinizle topuğunuzdan tutarak ayak tabanındaki kasları esnetecek biçimde ellerinizi ters yöne çekin. Bırakmadan 5’e kadar sayın ve gevşeyin.

Bu egzersizleri sabah akşam uygulayın.

Daha fazla oku...